Thi Nhân Quảng Ngãi

Ngó lên Thiên Ấn nhiều tranh/ Liều mình lén mẹ theo anh phen này

  • Welcome to Thi Nhân Quảng Ngãi!

  • Hân hạnh chào đón quý độc giả ghé thăm. Trang này không có tính chất "đại diện" về bất kỳ ý nghĩa nào cho bất cứ địa phương hay tổ chức nào, đây chỉ là nơi đưa một số bài thơ của một số tác giả lên mạng internet. Hầu hết tác giả trong trang này là người Quảng Ngãi nhưng hoàn toàn không phải hầu hết người Quảng Ngãi làm thơ có trong trang này. Chân thành cảm ơn quý độc giả, tác giả cũng như các bạn bè thân hữu đã gởi bài, giúp trang này ngày càng có nhiều bài vở tư liệu.

  • Giới thiệu sách

  • Phiêu Lãng Ca

    Lưu Lãng Khách

  • Về Chốn Thư Hiên

    Trần Trọng Cát Tường

  • thao thức

    hà quảng

  • bài ca con dế lửa

    nguyễn ngọc hưng

  • 99 Bài Lục Bát

    Nguyễn Tấn On

  • Gieo Hạt

    Huỳnh Vân Hà

  • Quá Giang Thuyền Ngược

    Lâm Anh

  • n bài thơ ngắn

    Đinh Tấn Phước

  • Ảnh ngẫu nhiên

  • Tổng lượt xem

    • 531 575 Lượt

Đọc thơ Quách Tấn

Posted by thinhanquangngai1 trên 14/07/2008

ÐỌC THƠ QUÁCH TẤN
Khổng Ðức

Còn nhớ khoảng cuối năm 1970, sau khi tạp chí Văn ra số đặc biệt về Thi sĩ Quách Tấn. Tôi đã có dịp hàn huyên với anh tại Sài gòn, anh cho biết:”dù có nhiều người viết về Anh, nhưng tất cả đều như gãi ngoài giày.” Biết tôi có chút thâm tình với anh thuở sinh tiền, Quách Tấn muốn giao tôi viết ít lời về tập thơ của Anh. Khước từ không nở, còn đảm đang thì nghe quá khó, gãi sao cho trúng đây. Ngày Anh còn sống, tôi cũng đã hứa hẹn với Anh lắm điều mà có làm được gì đâu, nên nay thì thôi cứ nhắm mắt viết liều. Hay dở khen chê cứ mặc cho đời, hơn nữa anh có còn đâu mà trách móc…Không ngở thơ cũng như văn Anh viết rất đều tay và có số lượng khá lớn. Riêng về thơ trong tuyển tập này có đến 15 tập sáng tác và bốn tập thơ dịch. Trong số 15 tập, chỉ mới ra mắt bạn đọc có 5 tập,thơ dịch cũng chỉ mới ra mắt bạn đọc tập thơ chữ Hán của Tố Như; còn tất cả vẫn là dạng bản thảo ít người biết đến. Mỗi tập thơ đều mang một sắc thái riêng biệt như hình ảnh các con cái chẳng một ai giống ai dù là con một cha. Phê tổng quát về một tập thơ đã là khó khăn, huống chi đây là một tuyển tập, tuy nhiên tôi cũng xin phóng bút phê đại một đôi câu, có sai thì Anh đang an nhiên tự tại trong miền Cực Lạc nào đó hãy mỉm cười mà tha thứ cho.

Một tấm lòng mang dáng dấp của một chàng trai thùy mị mới bước chân vào cửa trường thi Hương xưa, dù cũng giật được bằng Tú Tài, đủ để nhà giàu muốn ướm gả con gái cho (nhưng nhớ là nhà giàu chứ không phải là nhà quan. Ðến phần của “Mùa Cổ Ðiển”, chàng trai năm xưa đã tiến một bước khá xa, đã đậu cử nhân và tiến vào đường hoạn lộ thênh thang, cờ trống về làng, về dinh thự cơ quan, cùng lấy được vợ con quan. Nhưng nội dung thơ của cả hai tập, hình như Tản Ðà đã từng phê: rằng hay thì có hay đấy, nhưng như chàng rễ mặc áo mới hay vị tân quan khoác áo triều đình có giác vàng nạm ngọc uy nghi khiến bạn đọc kính nể hơn là xúc động( ý của Tản Ðà,lời của tôi). Tản Ðà cũng nói rõ nguyên nhân chỉ vì nhà thơ đang sống một cuộc sống êm xuôi. Thế nhưng lúc “Mùa Cổ Ðiển” tái bản thêm phần II – từ 1945 đến 1956 thì dòng đời đã đi vào khúc ngoặc của lịch sử, dưới ánh trăng tròn gia đình nhà thơ đã lâm vào cảnh khốn đốn:

Vợ dắt đoàn con, chồng cõng con…
……………………………………………….
Thân thích khó nhờ, sơ khó cậy,
Ruộng nương thì có, lúa thì không
Ngày mùa đành vẫn ăn cơm ghế,
Cha nhịn con ăn, vợ nhịn chồng
.”

Cứ như ý nghèo của tôi thì thơ Anh từ năm 1946 trở đi có những biến chuyển mạnh. Ðiều đó thể hiện rõ trong hai tập Ðọng Bóng Chiều, Mộng Ngân Sơn và các tập thơ sau này, bài nào cũng mang tính chất hàm súc, ngôn ngữ thơ ẩn kín. Ðó cũng là quan niệm của các nhà mỹ học hiện đại như Wimsatt W,K, đã nói “ý nghĩa của thơ không phải ở trong chữ nghĩa(văn tự) mà là nằm ở bên ngoài chữ nghĩa. Quan niệm này thật ra đối với Anh không có gì là lạ, vì các nhà mỹ học Ðông phương từ xa xưa đã đề ra châm ngôn”Vị ngoai vị, huyền ngoại huyeền, như:

Từ phen biển mộng khép trăng song,
Nửa mẫu vườn quê tạm náu lòng.
Ði đướng luống thương đường lối hẹp,
Ăn nằm dám phụ nước non chung.

………….
Bạn tác vi thương tình gặp gỡ
Ðừng đem mẹ ráng đọ nghi dung….

(Chút Lòng)

Bến lạ thu bay lá rợp đường
Khôn tìm giấc mộng ẩn canh sương
Tờ thơ gió lật trăng bên gối
Giếng ngọt vườn quê khởi nhớ thương
.
(Bến lạ thu bay)

Ý thơ và chữ thơ của Anh rất mới dù rằng phép tắc và nghệ thuật làm thơ vẫn rập theo qui củ của cổ nhân nhưng như Anh từn nói là không nô lệ cổ nhân, nên những nhà thơ bất cứ từng lớp nào cũng đều ca tụng Anh, có người còn nâng Anh lên tận mây xanh, Anh là người kế thừa truyền thống tâm linh dân tộc, Anh hơn cả Nguyễn Du, Tản Ðà. Cũng đúng thôi, vì thời đại của anh sống là thời đại nhiễu nhương, Anh là chứng nhân bao hiện tượng kỳ bí, bao biến cố đau thương, bản chất Anh cũng trải qua bao cơn sóng gió dập vùi… Anh cũng là người đón nhận được hai nền văn hóa Ðông Tây giao lưu, nên thơ Anh là bình cũ rượu mớ, thứ rượu đầy tinh hoa chọn lọc.

Sông dồn hơi gió lạnh
Bờ hút bóng lau thưa
Ðứng đợi buồm xa khuất
Ngày chiều lá đẩ mưa

(Chiều tiễn biệt)

Thuở thiếu thời được nghe Anh chỉ dạy: Phải sống thơ mới có thơ, ngoài ra còn phải đoàn luyện, phải uẩn nhưỡng…, phải như thiết như tha, như trác như ma…
Tôi nghe là nghe vậy, chứ nào có biết sống thơ, biết uẩn nhưỡng là gì? Sau này nhờ đọc những thiên Hồi ký của Anh mới rõ, Anh coi văn chương như một pháp môn, thơ là Ðạo. Làm thơ viết văn với Anh là hành đạo, cuộc sống lúc nào cũng chẳng khác như một tu sĩ chuyên cần luôn luôn ôm sát lấy kinh điển vào lòng. Guiả Ðảo hay kể lể:”Lưỡng cú tam niên đắc, nhất ngâm song lệ lưu ( Hàng ba năm mới được hai câu, mỗi lần ngâm đến hai hàng nước mắt lại chảy ra), Anh còn ấp ủ một hình ảnh trong năm mười năm là chuyện thường,như bài Vỏ Sò Khô ấp ủ, hay bài Búng Chân, Ðêm thu nghe quạ kêu…

Phải chăng do hiện tượng sống thơ , uẩn nhưỡng thơ quá lâu dài mà thơ anh đã đạt đến chỗ diệu ngộ, đúng như Thương Lang Nghiêm Vũ đời Tống chủ trương: học thi như học Thiển, Thi phải đạtbđến diệu xứ thấu triệt linh lung, không thể cầm nắm tụ hội, vì nó như âm thanh trong không trung, màu sắc trong hình tướng, ánh trăng trong nước, hình ảnh trong kính, lời dù đã dứt mà ý thì mênh mông vô cùng (diệu xứ thấu triệt linh lung, bất khả thấu bạc, như không trung chi âm, tướng trung chi sắc, thủy trung chi nguyệt,kính trung chi tượng, ngôn hữu tận nhi ý vô cùng.)

Thoảng tiếng chuông chùa vọng
Bóng đèn khuya rung rinh
Nao nao lòng giếng quạnh
Hơi thu tràn hư linh

(Thâm U)

Áo mỏng khôn ngừa trận bắc phong
Song mây tạm khép cánh thư phòng
Ngoài trời sương rụng bao sương lá
Nến thắp tâm tư một điểm hồng
.
(Nến Thắp Tâm Tư)

Thơ như đã nhập thần không còn phân biệt đâu là thực, đâu là mộng, hay nói như các nhà mỹ học hiện đại “Ý nghĩa của cuộc sống cá thể kết hợp với ý nghĩa của sự tồn tại vĩnh hằng thành nhất thể. Trong tôn giáo thì gọi đó là cảnh giới “dữ thần đồng tại”; còn trong sự thưởng ngoại cái đẹp thì là cảnh giới “ẩm chí thái hòa”( thái hòa là cái không khí hòa hoản êm diệu của âm dương kết hợp lại)Nhưng hiện tượng nhập thần đâu phải chỉ uẩn nhưỡng phép tắc quy luật như xôi kinh nấu sử là được mà chính là phải tu dưỡng như Thương Lang thường nói:”Học thì phải lấy kiến thức làm chủ, như nhập môn phải chính đạo, lập chí phải cano thượng. Nói chung phải trau dồi tâm tư tĩnh lặng, giống như nước phải trong,kính phải sáng thì mới phản ảnh được sự vật, hoa trăng…

Thơ Anh phải nói là đạt dù bất cứ trên thể loại nào. Về lục bát cũng như thất tuyệt, thất luật, không sớm thì muộn cũng còn có người duổi theo Anh kịp, được như vậy cũng hết hơi rồi, chứ vượt qua mặt thật khó lòng. Nhưng riêng về thể ngũ tuyệt, phải thành thật mà nói rằng Anh đã đạt được mức Tuyệt Vời trong tập Mộng Ngân Sơn và Giọt Trăng, nghìn trước cũng như nghìn sau khó lòng có ai theo kịp..

Ngậm Lòng
Từ phen mây nước đổi
Biếc ngậm lòng sông sâu
Nhìn cầu xưa chửa nối
Ðôi bờ thương nhớ nhau.

Mong Ðợi
Ngọt ngào xuân rụng móc
Cam chuối đượm tình quê
Tựa cửa chờ trăng mọc
Muôn xa lòng ghé về
.

Tuyệt cú vốn đã khó, ngũ ngôn càng khó hơn, vì rời khỏi câu đầu là đến ngay câu cuối, rời cuối là đầu, mà câu ruột ở giữa cũng không thể thiếu. Cái điệu của nó là càng nhỏ về hình thức thì nội dung phải lớn lao, càng ngắn gọn vội vã thì phải như thong dong dài dòng. Pháp này ngừi xưa đã học được trong kinh Duy Ma Cật là trong căn phòng một trượng (tức con người) mà chứa hàng hà sa số chư thiên, căn phòng không tăng mà của chư thiên lại giảm dần… Ngũ tuyệt phải như vậy mới là đắc,Ngũ tuyệt trong Mộng Ngân Sơn cũng như Giọt Trăng bài nào cũng đạt được cách điệu vừa nêu. Người xưa luận hội họa thường nói: Chỉ xích hữu vạn lý chi chế, nghĩa là trong gang tấc mà có cái thế của vạn dặm; ngũ ngôn tuyệt cú cũng lấy thế ấy làm tối cao. Rồi cũng chính Anh dạy cho tôi hiểu thế nào là câu thơ có thần, bài thơ đã đạt, Anh đưa sổ tay cho tôi chép lại lời của Vương Thu Chi; thô thần là điệu hợp cả tình lẫn cảnh, không để lộ căn rễ. V.v…

Tiếc rằng ngày còn trẻ mãi chạy theo cuộc sống chẳng được gần anh là bao nên chẳng học hỏi được nhiều. Giờ thì Anh đã ra đi vĩnh viễn, tôi cũng tuổi già lóng cóng, miễn cưởng viết đôi lời để tưởng nhớ đến Anh thôi, nếu có gì làm cho Anh phật ý thì hương hồn Anh mở lượng hải hà tha thứ.

Khổng Ðức
——————————————————————————————-
Nguồn: nghiathuc.com

4 phản hồi tới “Đọc thơ Quách Tấn”

  1. thưa HPD,
    Tôi lấy làm tiếc khi đọc dòng phản hồi của HPD, có lẽ vì nổi buồn của anh(chị)( xin lỗi không rõ nên không phân biệt được giới tính)mà viết lung tung, tất nhiên đây là góc phản hồi ai muốn nói gì thì nói nhưng có lẽ vì HPD viết như vậy tôi thấy cẩu thả quá, bất lễ, mà bất lễ thì tôi chẳng dám gần, vì gần những kẻ như thế nếu không khéo dễ trở thành vô đạo, vì lẽ thứ nhất đây là bài của tác giả Khổng Đức nói về QUÁCH TẤN, nếu có ý gì thì HPD viết ra cho mọi người hiểu suy nghĩ của HPD,thế nhưng cô lại tìm thấy ý nghĩ của các tác giả bằng những lỗi chính tả hơi thường tình trong phản hồi, và thứ nhì HPD chưa biết họ là ai mà dám viết những câu:”giả sử đoạn văn…”thì rõ ràng là HPD quá xất xược có lẽ hơn cả những kẻ thất học (vì không biết lễ nghĩa), người không nghĩa đã không giao huống hồ là kẻ bất lễ.Chúng tôi cả đời làm thơ và viết văn chưa có dịp gặp những kẻ như thế nầy,đúng là buồn cho đất nước có quá nhiều người vô lễ nhất là như HPD, THÔI KỆ, ẤY LÀ CUỘC ĐỜI, có người tốt kẻ xấu , có người hiền kẻ ngu. mong HPD nào đó tri kiến thêm với đời để có nhiều hơn trong kiến thức làm người. kính,
    NGÃ DU TỬ

  2. Buồn quá! Đọc bài viết của Khổng Đức đã buồn vì nhiều lỗi chính tả quá; dấu hỏi thì nhầm thành dấu ngã; câu chưa hết đã chấm…Bạn của của Quách Tấn sao ngữ pháp và chính tả kém quá?!
    Đọc xuống dưới: Bài phản hồi của NGÃ DU TỬ lại càng buồn hơn nữa bởi “Văn bất thành cú”. Xin hãy đọc đoạn sau đây :
    “THI CA VIỆT TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC NÓI QUÁ NHIỀU VÀ ANH ĐỪNG TƯỞNG VIẾT CHO QUÁCH TẤN ĐÂU, MÀ ANH VIẾT CHO NHỮNG NGƯỜI ĐANG ĐỌC TÔI CHỈ SỢ RẰNG :LÒNG NHIỆT THÀNH KHÔNG ĐÚNG CHỖ ĐÚNG NƠI SẼ CÓ TÁC DỤNG KHÁC. VỚI TÔI, CHỈ THẾ NẦY: -VỚI THI SĨ QUÁCH TẤN, THI NGÔN, THI TỨ, THI ẢNH VÀ THI TÂM:-TUYỆT, KHÔNG DÀI DÀI DÒNG LUẬN BÀN, DÙ SAO CẢM ƠN ÔNG ĐÃ NÓI NHỮNG ĐIỀU CẦN NÓI VỚI LÒNG CHÂN THÀNH CỦA CHÍNH ÔNG, ĐÂY LÀ SỰ DŨNG CẢM ĐÁNG TRÂN QUÝ”
    Giả sử đoạn văn trên của học sinh thì tôi muốn gọi em này đến để lấy thước quất mạnh vào tay cho chừa thói viết cẩu thả, câu chẳng ra câu, ý tung tóe, bừa bãi chẳng có đầu có đuôi; chấm phẩy lung tung… (Muốn vậy thôi chớ chả dám đánh đâu! Đánh học trò là bị xử lí kỉ luật đấy!)

  3. Buồn quá! Đọc bài viết của Khổng Đức đã buồn vì nhiều lỗi chính tả quá; dấu hỏi thì nhầm thành dấu ngã; câu chưa hết đã chấm…Bạn cũa của Quách Tấn sao ngữ pháp và chính tả kém quá?!
    Đọc xuống dưới: Bài phản hồi của NGÃ DU TỬ lại càng buồn hơn nữa bởi “Văn bất thành cú”. Xin hãy đọc đoạn sau đây :
    “THI CA VIỆT TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC NÓI QUÁ NHIỀU VÀ ANH ĐỪNG TƯỞNG VIẾT CHO QUÁCH TẤN ĐÂU, MÀ ANH VIẾT CHO NHỮNG NGƯỜI ĐANG ĐỌC TÔI CHỈ SỢ RẰNG :LÒNG NHIỆT THÀNH KHÔNG ĐÚNG CHỖ ĐÚNG NƠI SẼ CÓ TÁC DỤNG KHÁC. VỚI TÔI, CHỈ THẾ NẦY: -VỚI THI SĨ QUÁCH TẤN, THI NGÔN, THI TỨ, THI ẢNH VÀ THI TÂM:-TUYỆT, KHÔNG DÀI DÀI DÒNG LUẬN BÀN, DÙ SAO CẢM ƠN ÔNG ĐÃ NÓI NHỮNG ĐIỀU CẦN NÓI VỚI LÒNG CHÂN THÀNH CỦA CHÍNH ÔNG, ĐÂY LÀ SỰ DŨNG CẢM ĐÁNG TRÂN QUÝ”
    Giả sử đoạn văn trên của học sinh thì tôi muốn gọi em này đến để lấy thước quất mạnh vào tay cho chừa thói viết cẩu thả, câu chẳng ra câu, ý tung tóe, bừa bãi chẳng có đầu có đuôi; chấm phẩy lung tung… (Muốn vậy thôi chớ chả dám đánh đâu! Đánh học trò là bị xử lí kỉ luật đấy!)

  4. THƯA ÔNG KHỔNG ĐỨC,
    QUÁCH TẤN LÀ CÂY ĐẠI THỤ CỦA ĐẤT QUI NHƠN NÓI RIÊNG VÀ VĂN HỌC VIỆT NÓI CHUNG. TÔI ĐỒNG Ý VỚI ANH CÓ LÒNG VỚI THI SĨ HỌ QUÁCH.
    TÔI KHÔNG TRÁCH ANH VÌ ANH CŨNG ĐÃ TỰ THÚ;’NGÀY CÒN TRẺ ANH CHẲNG GẦN ĐƯỢC BAO NHIÊU’ MÀ CHẲNG GẦN BAO NHIÊU THÌ CHẲNG HIỂU NHIỀU .NỘI VỀ LĨNH VỰC ĐƯỜNG THI CÓ LẼ ÔNG ẤY ĐÃ NGOẠI HẠNG RỒI.THI CA VIỆT TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC NÓI QUÁ NHIỀU VÀ ANH ĐỪNG TƯỞNG VIẾT CHO QUÁCH TẤN ĐÂU, MÀ ANH VIẾT CHO NHỮNG NGƯỜI ĐANG ĐỌC TÔI CHỈ SỢ RẰNG :LÒNG NHIỆT THÀNH KHÔNG ĐÚNG CHỖ ĐÚNG NƠI SẼ CÓ TÁC DỤNG KHÁC. VỚI TÔI, CHỈ THẾ NẦY: -VỚI THI SĨ QUÁCH TẤN, THI NGÔN, THI TỨ, THI ẢNH VÀ THI TÂM:-TUYỆT, KHÔNG DÀI DÀI DÒNG LUẬN BÀN, DÙ SAO CẢM ƠN ÔNG ĐÃ NÓI NHỮNG ĐIỀU CẦN NÓI VỚI LÒNG CHÂN THÀNH CỦA CHÍNH ÔNG, ĐÂY LÀ SỰ DŨNG CẢM ĐÁNG TRÂN QUÝ. GỬI ĐẾN ÔNG LỜI CHÚC SỨC KHỎE,NHIỀU NGHIÊN CỨU SÂU SẮC HƠN, XÁC ĐÁNG HƠN. KÍNH, NGÃ DU TỬ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: