Thi Nhân Quảng Ngãi

Ngó lên Thiên Ấn nhiều tranh/ Liều mình lén mẹ theo anh phen này

  • Welcome to Thi Nhân Quảng Ngãi!

  • Hân hạnh chào đón quý độc giả ghé thăm. Trang này không có tính chất "đại diện" về bất kỳ ý nghĩa nào cho bất cứ địa phương hay tổ chức nào, đây chỉ là nơi đưa một số bài thơ của một số tác giả lên mạng internet. Hầu hết tác giả trong trang này là người Quảng Ngãi nhưng hoàn toàn không phải hầu hết người Quảng Ngãi làm thơ có trong trang này. Chân thành cảm ơn quý độc giả, tác giả cũng như các bạn bè thân hữu đã gởi bài, giúp trang này ngày càng có nhiều bài vở tư liệu.

  • Giới thiệu sách

  • Phiêu Lãng Ca

    Lưu Lãng Khách

  • Về Chốn Thư Hiên

    Trần Trọng Cát Tường

  • thao thức

    hà quảng

  • bài ca con dế lửa

    nguyễn ngọc hưng

  • 99 Bài Lục Bát

    Nguyễn Tấn On

  • Gieo Hạt

    Huỳnh Vân Hà

  • Quá Giang Thuyền Ngược

    Lâm Anh

  • n bài thơ ngắn

    Đinh Tấn Phước

  • Ảnh ngẫu nhiên

  • Tổng lượt xem

    • 505 992 Lượt

Bài thơ tuyệt mệnh của người thủ lĩnh Nghĩa Hội

Posted by thinhanquangngai1 trên 08/01/2009

Những người con ưu tú của núi Ấn, sông Trà: BÀI THƠ TUYỆT MỆNH CỦA NGƯỜI THỦ LĨNH NGHĨA HỘI
. Lê Ngọc Trác

Kim nhật lung trung điểu
Minh triêu trở thượng ngư
Thử thân hà túc tích
Xã tắc ai kỳ khu!

(Nay là chim trong lồng
Mai đã cá trên thớt
Thân này tiếc gì đâu
Gian nan tình đất nước!
)

Bản dịch của Hoàng Tạo

Từ năm 1885 đến 2008, trải qua 123 năm, bao thế hệ ở miền Trung nói chung, cũng như ở Quảng Ngãi, nhiều người vẫn nhớ bài thơ tuyệt mệnh của Lê Trung Đình- thủ lĩnh Nghĩa Hội viết trước khi bước lên đoạn đầu đài. Đọc bài thơ tứ tuyệt trên, nhiều người trong chúng ta cảm kích và quý trọng một con người yêu nước. Chỉ với 4 câu thơ cô đọng, thể hiện khí khái hiên ngang, anh hùng và tấm lòng của Lê Trung Đình đối với đất nước. Trong hoàn cảnh bị thực dân Pháp cầm tù, chuẩn bị đưa đi xử chém. “Thân cá chậu chim lồng”, nhưng dũng cảm xem cái chết “nhẹ tựa lông hồng”, Lê Trung Đình không tiếc thân mình, chỉ canh cánh nỗi lòng lo cho đất nước, dân tộc trong cảnh lầm than bị quân Pháp xâm lược. Qua 4 câu thơ của ông, chúng ta nhớ lại thời kỳ đen tối của dân tộc và đất nước, hoàn cảnh bi hùng, khâm phục sự hy sinh vô cùng to lớn của những người yêu nước. Và, càng yêu hoà bình, quý trọng nền độc lập dân tộc, thống nhất đất nước hơn tất cả. Bài thơ “ Tuyệt mệnh” của Lê Trung Đình đã đi vào lòng các sĩ phu yêu nước cùng nhân dân qua bao đời nay và mãi mãi.

Là một trong những người đầu tiên lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp ở Quảng Ngãi, Lê Trung Đình sinh vào năm 1862, người làng Phú Nhơn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Lúc còn nhỏ, ông đã thông tuệ kinh sử, sớm nổi tiếng về văn chương. Năm 1882, Lê Trung Đình đậu cử nhân. Thời bấy giờ, Pháp đã đánh chiếm và thiết lập bộ máy cai trị ở toàn bộ miền Nam và miền Bắc đất nước ta. Là một người tính tình cương trực, lo lắng trước sự suy vong của triều đình nhà Nguyễn và của đất nước, Lê Trung Đình chán ngán thi cử và cũng không ra làm quan. Ông âm thầm liên kết với những người cùng chí hướng, vận động thành lập nghĩa hội để chống Pháp. Ông liên hệ với những người yêu nước ở Quảng Nam, Bình Định thành lập nghĩa hội và xây dựng quân đội để nổi lên chống Pháp. Lúc bấy giờ ở Quảng Ngãi, phong trào nghĩa hội do Lê Trung Đình và Nguyễn Tự Tân lãnh đạo. Ở Quảng Nam, có Hường Hiệu và Bùi Điền phụ trách. Còn ở Bình Định do Mai Xuân Thưởng lãnh đạo. Nghĩa hội được tổ chức bí mật và được sự ủng hộ của nhân dân miền Trung. Lê Trung Đình xây dựng chiến khu ở Tuyền Tung thuộc huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1885, kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần Vương. Hưởng ứng lời kêu gọi của vua Hàm Nghi, ngày 1/6 năm Ất Dậu ( tháng 7/1885), Lê Trung Đình cùng người phó tướng của mình là Nguyễn Tự Tân đưa nghĩa quân từ chiến khu về đánh chiếm được thành Quảng Ngãi. Phong trào Nghĩa hội thắng lợi, bắt sống bố chánh Quảng Ngãi và xoá toàn bộ chính quyền do Pháp dựng lên.

Quân Nghĩa hội của Lê Trung Đình chiếm giữ thành Quảng Ngãi được 5 ngày. Nhưng, do Nguyễn Thân phản bội, cấu kết với quân Pháp phản công mạnh vào lực lượng Nghĩa hội. Ngày 5/6 năm Ất Dậu (1885), quân Pháp tấn công dữ dội vào thành Quảng Ngãi. Lực lượng chênh lệch, lại không có sự phối hợp nhịp nhàng của quân Nghĩa hội từ Quảng Nam và Bình Định nên bị thất thủ. Phó tướng Nguyễn Tự Tân hy sinh tại trận, Lê Trung Đình thủ lĩnh Nghĩa hội bị giặc bắt. Pháp ra sức dụ hàng, nhưng Lê Trung Đình thể hiện tinh thần bất khuất trước kẻ thù. Pháp đã đưa ông đi xử chém vào ngày 18/7/1885. Trước khi hy sinh, Lê Trung Đình để lại cho đời bài thơ tuyệt mệnh, thể hiện tấm lòng của mình đối với đất nước và dân tộc.

Cuộc đời, hành động của Lê Trung Đình là tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí chống ngoại xâm. Sau cách mạng Tháng Tám năm 1945, có thời tỉnh Quảng Ngãi được đổi tên thành Lê Trung Đình.

Lê Ngọc Trác

Tài liệu tham khảo & trích dẫn:
– Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam của Nguyễn Quang Thắng- Nguyễn Bá Thế (1999)
– Non nước xứ Quảng của Phạm Trung Việt (1971)

——————————————————————-
Ghi chú: Bài đã được sửa theo đề nghị của tác giả, ngày 18/02/2009

Advertisements

6 phản hồi to “Bài thơ tuyệt mệnh của người thủ lĩnh Nghĩa Hội”

  1. Tôi xin phép có đôi lời góp về bài của Lê Trung Đình.
    Trước nhất trả lời là đường Lê Trung Đình chạy từ ngả tư chính xuống cữa đông vẫn còn mang tên LTĐ.
    – Có một điều là nghe nói tỉnh nhà muốn xây dựng đền thờ cho ông không biết đã thực hiện chưa?
    Trước đây nghe thương lượng nơi xây đền .Hình như mưốn xây đâu gần chợ Hiệp Phổ. Nhưng con cháu còn lại hiện sống ở Sài Gòn không đồng ý, muốn xây dưng tại khu vườn nhà cũ của ông Lê Trung Kiệt ở tại thôn Kỳ Thọ nam nay thuộc xã Hành Đức huyện Nghĩa Hành.Nơi ấy là vườn nhà của ông “Viên Rền” con độc nhứt của ông Lê Trung Đình ,Tai sao vậy? Xin trả lời tiếp.
    Ông Lê Trung Đinh quê chính làng Phú Nhơn huyện Sơn Tịnh .Sau khi thọ án xong. Không bao lâu bà vợ ông sinh hạ một con trai, ba hôm sau Pháp buột đem đứa nít ấy trình quan.Biết là sẽ bị chu di tam tộc nên bèn lập kế chuyển lên núi Giàng trên chợ Phiên Tam Bảo
    thuộc xã Hành Dũng bây giờ. nuôi mãi đến năm 17 tuổi mới cho hạ
    sơn.Tài khoản chu cấp ấy cả nuôi nấng dạy văn dạy võ đều do
    giòng họ Cao thuộc thôn An Chỉ xã Hành Phước bây giờ.
    Không những đã chu cấp mà còn gã con gái cho con trai độc nhứt
    ông Lê Trung Đình là ông “Viên Rền” chia ruộng đất cho được khá nhiều
    ở tai thôn Kỳ Thọ Nam thuộc xã Hành Đức N.H bây giờ.
    Ông “Viên Rền” sinh hạ được 4 người con trai 3 gái, chết 1 gái
    con 2 gái vẫn còn tại thế. Bà con gái thứ 9 tên Lê thị Trang hiện ở với con trai tại thôn Hòa Vinh xã Hành Phước, bà thứ 10 tên Lê thị Phấn Vợ ông Đệ nhà ở ngoài cơ quan huyện Nghĩa Hành.
    -Bốn ông con trai là Lê Trung Kiệt thứ 3, Lê Trung Ngươn thứ năm,
    Lê Trung Nho thứ 6, Lê Trung Hưng thứ 7. Tất cả 4 con trai đều qua đời cả. Hiện nay cháu đức tôn duy nhất là Lê Trung Chánh hiện ở đường Nguyễn Hữu Cầu mé chợ Tân Đinh P.Đa Kao Q1 TP HCM.
    -Bà vợ ông Lê Trung Đình sau khi sinh con và không nuôi được nên có chồng khác (một ông Lãnh Binh) thuộc giòng họ Trương Quang
    làng Mỹ Khê sơn Tịnh. Hiện còn lại một cháu nội đức tôn là ông Trương Quang Khuê trước 1965 cũng ở Hành Đức Nghĩa Hanh ,và sau đó ở Thu Lộ dưới ga Quảng Ngãi bây giờ.
    Tôi được nghe qua lời kể của ông Lê Trung Nho lúc còn bình sanh.

    NGUYÊN BÌNH 12H15 ngày 18.7.2010

  2. thinhanquangngai said

    Kính gởi: Tác giả Lê Ngọc Trác!

    Như chủ trương của TNQN về việc biên tập, sửa bài… thì TNQN hoàn tòan không “biên tập” lại cái gì, nói nôm na là không thay đổi bất cứ điểm nào trong bài, ngọai từ những chỗ mà chúng tôi cho rằng lỗi chính tả, lỗi đánh máy. Và, TNQN cũng sẵn sàn sửa bài lại theo ý muốn của tác giả bất cứ lúc nào. Vì vậy, nếu có gì cần điều chỉnh cho bài của mình thì anh nên tranh thủ sửa và gởi lại để chúng tôi cập nhật lại. Những yếu tố mang tính lịch sử nó có tầm quan trọng về lâu về dài, để tránh bài bị phát tán đi nhiều nơi, sau 3 ngày mà chưa có ý kiến sửa của anh, chúng tôi sẽ đặt bài này ở chế độ “ẩn” để chờ, mong anh tranh thủ càng sớm càng tốt!

    Cảm ơn anh và hân hạnh nhận đượcbài vở từ anh.

    Thân mến!

    BĐH-TNQN

  3. le ngoc trac said

    Gởi: Lê HỒng Khánh
    Mình cám ơn LHK. mail của mình: lengoctraclg@yahoo.com.vn
    chúc sức khỏe

  4. Lê Hồng Khánh said

    @Lê Ngọc Trác,
    Tư liệu về ông Trương Quang Cận thì chẳng có gì khó, tôi là người đầu tiên mò đến Trà Bình Trại để tìm hiểu và giới thiệu về nhân vật nầy, lâu rồi, hình như hơn 10 năm. Tôi cũng có viết về ông trong Địa chí Quảng Ngãi. Nhưng anh phải chuyển địa chỉ email cho tôi chứ! Tôi không muốn đưa những bài về lịch sử lên TNQN, hơi bị lạc đề. Với lại, tôi khoái nói chuyện bao đồng vui chơi hơn là dán bài nầy, bài nọ,…
    Thành thật mà nói với anh rằng, cụ Phạm Trung Việt viết về ông Lê Trung Đình trong bối cảnh khó khăn ghê gớm về tư liệu, cách đây những non nửa thế kỷ; còn ông Quảng Nam Nguyễn Q Thắng thì …tôi viễn chi. Anh viết thì anh phải kiểm chứng và chịu trách nhiệm…Riêng điều nầy, tôi mong anh xem thử thì rõ ngay: Rất lâu, lâu lắm về sau cái năm 1885 ấy mới thấy bóng ông lính Pháp ở Quảng Ngãi, đừng ghét rồi đổ thừa hết cho mấy ông mũi lỏ Phú Lang Sa mà tội… Tôi nói chút chút cho vui thôi. Chúc anh thật nhiều sung sướng. Hôm nào về Quảng Ngãi, ngồi với nhau “nói lái mà chơi, nói lái chơi”…
    Thân!

  5. le ngoc trac said

    Thân gởi Lê Hồng Khánh!
    Trước hết, mình cảm ơn góp ý của anh.
    Trong nguyên bản tôi viết : Là một trong những người đầu tiên lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp tại Quảng Ngãi – Do sơ xuất khi đọc bản thảo không kỹ nên mất chữ “tại Quảng Ngãi” thành ra không hợp lý, không đúng với lịch sử(không sửa kịp, trước khi gởi đi cho đăng tải trên các báo và các mạng.Đây là một thiếu sót lớn của mình).
    – Trước năm 1975, tôi nhớ ở đường Quang Trung Tp Quảng Ngãi có 1 ngã tư. Đây là ngã tư trung tâm Tp-một tuyến chạy thẳng Bắc – Nam, một tuyến chạy lên toà hành chính tỉnh, tuyến chạy về phía đông đến bộ chỉ huy sư đoàn 2 của Ngụy, cũng là thành Quảng Ngãi ngày xưa.Tuyến đường này mang tên Lê Trung Đình. Con đường này ngày xưa, thời Pháp thuộc gọi là đường Mù U.Đây là con đường đẹp nhất TP Q Ngãi ngày ấy mang tên Lê Trung Đình.Bây giờ không còn phải không?
    -Những vấn đề anh nêu, tôi đã nêu trong Tham khảo và trích dẫn khi viết về Lê Trung Đình(Phạm TRung Việt,Nguyễn Quang Thắng….)
    – Nhân đây tôi nhờ anh giúp 1 chuyện : tôi có được đọc bài viết của anh về Trương Quang Cận. Tôi đang muốn viết bài “từ phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa hôm nay, nghĩ về cuộc cải cách nông thôn cách đây gần 100 năm của Trương Quang Cận. Anh có tài liệu nhiều về cụ này, mong anh gởi cho tôi.Tôi cảm ơn rất nhiều.Chúc anh và gia đình vui khoẻ.

    lengoctrac

  6. Lê Hồng Khánh said

    Tấm lòng đối với các bậc danh nhân Quảng Ngãi thật quý biết bao, nhưng các chi tiết sau thử xem lại chút chút …
    1)Là người đầu tiên lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp,
    2)Lê Trung Đình sinh vào năm 1862
    3)Phong trào Nghĩa hội thắng lợi, bắt sống bố chánh Quảng Ngãi và xoá toàn bộ chính quyền do Pháp dựng lên.
    4)Nhưng, do Nguyễn Thân phản bội, cấu kết với quân Pháp phản công mạnh vào lực lượng Nghĩa hội.
    5)Ngày 5/6 năm Ất Dậu (1885), quân Pháp tấn công dữ dội vào thành Quảng Ngãi.
    6)Pháp ra sức dụ hàng, nhưng Lê Trung Đình thể hiện tinh thần bất khuất trước kẻ thù.
    7)Pháp đã đưa ông đi xử chém
    8)tại thành phố Quảng Ngãi có một đại lộ mang tên Lê Trung Đình.

    Không khó dễ gì đâu nghe, thử xem lại, có gì chưa ổn thì sửa, bằng không thì thôi. Tại hạ có nói sai thì xin đại xá. Đa tạ!
    Lê Hồng Khánh

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: